Fundament

Structuren, interne tabellen & field-symbols

De belangrijkste datastructuren in ABAP: structuren, de drie soorten interne tabellen met hun keys, alle bewerkings-statements, en dynamische toegang via field-symbols en data-referenties.

Op deze pagina

01Structuren
02Interne tabellen: de drie soorten
03Interne tabellen bewerken
04Field-symbols
05Data-referenties

01Structuren

Een structuur is een record: één "regel" met vooraf vastgelegde velden. De bouwsteen voor vrijwel alle data-uitwisseling in SAP.

TYPES: BEGIN OF ty_order,
         vbeln TYPE vbeln_va,     " ordernummer
         erdat TYPE erdat,        " aanmaakdatum
         netwr TYPE netwr_ak,     " nettowaarde
       END OF ty_order.

DATA ls_order TYPE ty_order.

ls_order-vbeln = '0000012345'.   " veldtoegang met een koppelteken
ls_order = VALUE #( vbeln = '0000012345' erdat = sy-datum ). " modern, in één keer

Veldtoegang gaat met een koppelteken: ls_order-vbeln. (Bij objecten is het ->, bij statische class-toegang => — zie classes.)
Structuren kunnen genest zijn (een veld dat zelf een structuur of tabel is): ls_kop-adres-plaats.
MOVE-CORRESPONDING ls_a TO ls_b. kopieert alle velden met gelijke naam — ook als de structuren verder verschillen. Modern equivalent: ls_b = CORRESPONDING #( ls_a ).
CLEAR ls_order. maakt alle velden initieel.

Bekende voorgedefinieerde structuren: databasetabel-regels (DATA ls_mara TYPE mara.), BAPI-structuren (BAPIRET2, zie foutafhandeling) en de systeemstructuur sy.

02Interne tabellen: de drie soorten

Een interne tabel is een lijst van structuren in het geheugen — het werkpaard van ABAP. De soort bepaalt hoe regels worden opgeslagen en hoe snel je ze terugvindt.

DATA: lt_std    TYPE STANDARD TABLE OF ty_order WITH EMPTY KEY,
      lt_sorted TYPE SORTED TABLE OF ty_order
                     WITH UNIQUE KEY vbeln,
      lt_hashed TYPE HASHED TABLE OF ty_order
                     WITH UNIQUE KEY vbeln.

Soort	Opslag	Zoeken op key	Wanneer
`STANDARD`	Volgorde van toevoegen (index-tabel)	Lineair — O(n), tenzij `BINARY SEARCH` na SORT	Standaardkeuze; sequentieel verwerken, APPEND-en
`SORTED`	Altijd gesorteerd op de key (index-tabel)	Binair — O(log n), automatisch	Vaak zoeken op (deel van) de key én index-toegang nodig
`HASHED`	Hash-tabel, geen index/volgorde	O(1), alleen op de vólledige unieke key	Grote tabellen met puur key-lookups (bijv. buffers)

Key: WITH UNIQUE KEY (dubbele keys geven een fout of dump) of WITH NON-UNIQUE KEY. WITH DEFAULT KEY = alle tekstvelden (bijna nooit wat je wilt); WITH EMPTY KEY = expliciet geen key (netjes voor standard tables).
Secundaire keys: extra zoekingangen op een bestaande tabel: WITH NON-UNIQUE SORTED KEY per_mat COMPONENTS matnr. Gebruiken met READ ... USING KEY per_mat.
Header lines — in zéér oude code (OCCURS 0 WITH HEADER LINE) heeft de tabel een gelijknamige werkstructuur. Verboden in nieuwe code; herken je aan lt_tab[] (de tabel zelf) vs. lt_tab (de headerregel).

03Interne tabellen bewerken

Alle statements om regels toe te voegen, te vinden, te wijzigen en te verwijderen.

Toevoegen

APPEND ls_order TO lt_orders.               " achteraan (alleen standard)
APPEND INITIAL LINE TO lt_orders ASSIGNING FIELD-SYMBOL(<ls_new>).
INSERT ls_order INTO TABLE lt_sorted.        " op de juiste plek (sorted/hashed)
INSERT ls_order INTO lt_orders INDEX 1.      " op positie (index-tabellen)
APPEND LINES OF lt_extra TO lt_orders.       " tabel aan tabel plakken

Bij INSERT INTO TABLE op een unieke key: bestaat de key al, dan wordt níét ingevoegd en is sy-subrc = 4.

Lezen: READ TABLE en table expressions

READ TABLE lt_orders INTO ls_order WITH KEY vbeln = '0000012345'.
IF sy-subrc = 0.  " gevonden
ENDIF.

READ TABLE lt_orders ASSIGNING FIELD-SYMBOL(<ls_order>) INDEX 1.
READ TABLE lt_orders TRANSPORTING NO FIELDS WITH KEY vbeln = lv_vbeln. " alleen bestaanscheck

" Moderne table expression — dumpt (CX_SY_ITAB_LINE_NOT_FOUND) als niet gevonden:
ls_order = lt_orders[ vbeln = '0000012345' ].
ls_order = VALUE #( lt_orders[ vbeln = lv_vbeln ] OPTIONAL ). " leeg i.p.v. dump
IF line_exists( lt_orders[ vbeln = lv_vbeln ] ). " nette bestaanscheck

Loopen

LOOP AT lt_orders INTO ls_order WHERE netwr > 1000.
  " ls_order is een KOPIE — wijzigingen raken de tabel niet
ENDLOOP.

LOOP AT lt_orders ASSIGNING FIELD-SYMBOL(<ls_order>).
  <ls_order>-netwr = <ls_order>-netwr * '1.21'.  " wijzigt de tabel direct
ENDLOOP.

LOOP AT lt_orders INTO ls_order FROM 1 TO 100.  " indexbereik
ENDLOOP.

Binnen een loop is sy-tabix het huidige regelnummer. Groepsverwerking ("control break") kan klassiek met AT NEW veld ... ENDAT (vereist gesorteerde tabel) of modern met LOOP AT ... GROUP BY.

Wijzigen & verwijderen

MODIFY lt_orders FROM ls_order INDEX sy-tabix.        " regel vervangen
MODIFY lt_orders FROM ls_default
       TRANSPORTING status WHERE status IS INITIAL.   " massa-update van één veld
DELETE lt_orders WHERE netwr = 0.
DELETE lt_orders INDEX 3.
DELETE ADJACENT DUPLICATES FROM lt_orders COMPARING vbeln. " na SORT!

Sorteren, optellen, overig

SORT lt_orders BY erdat DESCENDING vbeln ASCENDING.
SORT lt_orders BY netwr STABLE.       " behoudt volgorde bij gelijke waarden

COLLECT ls_som INTO lt_sommen.        " telt numerieke velden op bij gelijke key

DESCRIBE TABLE lt_orders LINES DATA(lv_aantal). " of: lv_aantal = lines( lt_orders ).
CLEAR lt_orders.                       " leegmaken (FREE geeft ook geheugen terug)

Klassieke valkuil — SORT zonder BY sorteert op de (default) key; bij WITH EMPTY KEY doet hij niets zinvols. En DELETE ADJACENT DUPLICATES werkt alleen op aangrenzende regels — altijd eerst sorteren op dezelfde velden.

04Field-symbols

Een field-symbol is geen variabele maar een verwijzing ("alias") naar een bestaand data-object. Herkenbaar aan de punthaken.

FIELD-SYMBOLS <fs_order> TYPE ty_order.
ASSIGN ls_order TO <fs_order>.
<fs_order>-netwr = 100.        " wijzigt ls_order zelf

" Inline (gangbaarst): declaratie op de plek van gebruik
LOOP AT lt_orders ASSIGNING FIELD-SYMBOL(<ls_o>).
  ...
ENDLOOP.

Waarom: geen kopieerkosten (sneller bij brede regels), en wijzigingen werken direct door in de tabel — vandaar het vaste duo LOOP ... ASSIGNING.
IF <fs> IS ASSIGNED. — check of het field-symbol ergens naar wijst; UNASSIGN <fs>. maakt de koppeling los.
Na ASSIGN met een dynamische component altijd sy-subrc checken (zie hieronder).

Dynamische toegang

ASSIGN COMPONENT 'NETWR' OF STRUCTURE ls_order TO FIELD-SYMBOL(<fs_veld>).
IF sy-subrc = 0.
  WRITE <fs_veld>.
ENDIF.

ASSIGN ('(SAPLMEPO)EKKO') TO <fs_ekko>.  " berucht: veld in een ANDER programma
" — komt voor in user exits, zie enhancements

De laatste vorm zie je in user exits: daarmee "gluur" je in de globale data van het aanroepende standaardprogramma. Krachtig, maar fragiel — documenteer het altijd.

05Data-referenties

Naast field-symbols kent ABAP echte referenties (pointers) naar data-objecten — nodig voor volledig dynamische structuren.

DATA lr_data TYPE REF TO data.          " generieke data-referentie
CREATE DATA lr_data TYPE ty_order.       " of dynamisch: TYPE (lv_typenaam)
ASSIGN lr_data->* TO FIELD-SYMBOL(<fs_order>). " dereferentie

DATA(lr_bestaand) = REF #( ls_order ).  " referentie naar bestaand object

Typisch gebruik: generieke frameworks (bijv. een ALV die elke tabel aankan), RTTS (Run Time Type Services, classes CL_ABAP_TYPEDESCR en familie) en het dynamisch opbouwen van tabellen waarvan het type pas tijdens runtime bekend is.

Field-symbol of referentie? Field-symbols voor het gangbare werk (loops, componenttoegang). Referenties zodra je een verwijzing wilt bewaren in een structuur/tabel of wilt doorgeven, of data pas runtime wilt creëren.